Historia komputerów

Od liczydła do komputera

Komputer, co to jest każdy wie, ale skąd się wzięła nazwa już nie każdy. Ci, którzy znają angielski wiedzą, że computer od compute = obliczać, liczyć, kalkulować. Czyli komputer to taki kalkulator, liczydło – urządzenie, które ułatwia nam liczenie. Ludzie od zarania swoich dziejów musieli umieć liczyć czy bardziej rachować, a wraz z rozwojem handlu stało się czynnością niezbędną.  Rachowania w zakresie dziesięciu czy stu można dokonać w głowie, albo na palcach ręki, ale większe liczby ciężko obliczyć bez pomocy jakiegoś urządzenia. Aby ułatwić sobie życie ludzkość  od wieków  próbowała wymyśleć jakiś ówczesny komputer, czyli liczydło. Angielski jest na świecie dominującym językiem od powiedzmy  100 lat, a wcześniej, przez wieki w naszej cywilizacji europejskiej, zwanej też cywilizacją łacińską takim angielskim była łacina. A jak w języku łacińskim brzmią słowa „obliczać”, „liczyć”? Computare. Podobnie do angielskiego, prawda? A jak “liczydło”? Abacus. I właśnie abakus zwany też abakiem był pierwszym „komputerem” w naszej cywilizacji. Wymyślili go kilka wieków przed nasza erą, czyli przed Chrystusem, starożytni Rzymianie. Była to tabliczka, najczęściej drewniana z rowkami, w których przesuwano kamyczki.


Rekonstrukcja rzymskiego abakus wykonana z brązu (Wikipedia.pl)

We współczesnych wiekach abaki zmieniły wygląd na bardziej nam znany – drewniana ramka z metalowymi prętami w środku, na których przesuwa się drewniane, kolorowe koraliki.  Do dziś przetrwały liczydła chińskie suanpan i japońskie soroban, które są do wykorzystywane przez azjatyckich kupców, przedsiębiorców i urzędników, a japońskie dzieci uczą się  matematyki nie tylko z pomocą komputerów ale również sorobanów. Mało kto wie, że i Polacy mają swoje liczydła. Większości z nas liczydło kojarzy się z zabawka dla małych dzieci, ale jeszcze w latach 60. i 70. minionego wieku polskie liczydła wykorzystywane były w naszych szkołach. Zapytajcie dziadka czy babcię, może pamiętają. Więcej informacji o polskich liczydłach znajdziecie na stronie: http://www.purand.pl/pur3/liczenie.html


Polskie liczydło

Posługiwanie się  liczydłami nie było wcale proste, ani wygodne, ani dokładne, stąd próbowano stworzyć coś bardziej zautomatyzowanego i precyzyjnego. Prym wiedli matematycy, fizycy i wszelakiej maści inżynierowie.  W XVII w. skonstruowano pierwszy drewniany kalkulator, który wykonywał najprostsze działania, powstał znany nam suwak logarytmiczny, a  słynny matematyk Pascal stworzył Pascaline – urządzenie uważane za pierwszą maszynę liczącą. Małe pudełko z zębatkami wykonujące dodawanie, odejmowanie i działania ułamkowe. Udoskonalił je potem inny znany uczony Leibniz dodając możliwość mnożenia. Również Polacy mieli swój wkład w rozwój maszyn liczących w XIX wieku. Najpierw Abraham Stern potem Izrael Staffell (obaj wynalazcy byli żydowskiego pochodzenia) zaprezentowali maszyny liczące, które poza podstawowymi obliczeniami wyliczały również pierwiastki. Niestety, maszyny te nie przetrwały do dzisiejszych czasów. Wśród  XIX wiecznych naukowców największy wkład w rozwój współczesnych maszyn liczących wniósł angielski matematyk Charles Babagge. Wymyślił i zaprojektował maszynę analityczną – pierwszy programowalny komputer. Dane miały być wprowadzane za pomocą kart perforowanych jakie Jacquard używał do programowania krosien tkackich, a dane wyjściowe miały drukować urządzenia podobne do współczesnego plotera. Maszyna miała mieć pamięć i jednostkę obliczającą, nawet napisano programy na ten „komputer”, niestety ówczesna technika nie pozwoliła wynalazcy na oddanie maszyny do użytku. Komputer Babagge nie zadziałał, ale jego praca nie poszła na marne. Pomysły Anglika zostały wykorzystane przez twórców współczesnych komputerów w latach 40. XX w, głównie przez Johna von Neumanna- twórcy komputera lampowego EDVAC.


Maszyna analityczna Babagge’a (Wikipedia.pl)

 XX wiek to wiek komputerów , a największym impulsem do tworzenia nowoczesnych liczydeł czy raczej maszyn liczących była II Wojna Światowa. Jeszcze lata trzydzieste to wynalazki „cywilne” jak np. oscylator dźwięku HP 200A stworzony przez nikomu nie znana firmę Hewlett Packard (HP), który Wall Disney wykorzystał przy tworzeniu swoich pierwszych filmów dźwiękowych, lecz lata 40 to już  wielki wyścig zbrojeń. Niemcy, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone zatrudniły najtęższe mózgi, żeby stworzyć komputery, które  pozwolą zbudować lepszą broń i  pokonać przeciwnika. O tym w następnym odcinku.

G. Shamot

 

 

One thought on “Od liczydła do komputera

  1. Pierwszy program jaki został napisany dla maszyny analitycznej Charlesa Babagge’a został napisany przez… kobietę. Ada Lovelace, córka poety Byrona napisała algorytm, który miał być wykonany na maszynie. Dzięki temu jest ona uznawana za pierwszą programistkę.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.