Historia komputerów

IBM serii 700 i 7000, NASA i loty kosmiczne

W 1958 roku firma IBM wypuściła na rynek ostatni model komputera lampowego IBM 709. Posiadał on kilka nowych rozwiązań. Po raz pierwszy zastosowano kanały I/O czyli wejścia/wyjścia, dzięki którym można było podłączyć do 60 napędów taśmowych IBM 729, drukarkę IBM 716, czytnik kart perforowanych IBM 711 oraz napęd dysków IBM 350 o pojemności 4,4 MB. Komputer posiadał dodatkowy procesor do komunikacji z pamięcią. Wyposażony był w 36. bitową pamięć magnetyczna IBM 738, o możliwości zapisu 32 tys. słów. Była to pamięć lampowa, w której po raz pierwszy zastosowano tranzystorowe wzmacniacze odczytu.  Zważywszy na tak rozbudowane peryferia powinniśmy raczej  mówić o systemie przetwarzania danych, a nie o komputerze.


Napęd dysków IBM 350 (fot. Wikipedia)

Wykonywanie programów przebiegało następująco: dane i program zapisane na kartach perforowanych sczytywano czytnikiem kart perforowanych i zapisywano na taśmach magnetycznych o szerokości  ½ cala i długości 730 m. Taśma była nawijana na 2 szpule, podobnie  jak to miało miejsce w  starych magnetofonach szpulowych. Z taśmy dane trafiały do jednostki obliczeniowej. Po wykonaniu obliczeń wyniki ponownie były zapisywane na taśmach i stamtąd następował wydruk wyników na drukarce IBM 716. Drukarka wierszowa drukowała 150 linii na minutę (więcej o pierwszych drukarkach z lat pięćdziesiątych napiszę w osobnym tekście).

Dzięki kanałom I/O system IBM 709 mógł wykonywać kilka programów równolegle. Programy można było uruchamiać nie tylko z kart perforowanych, ale także z taśmy lub z napędu dysków.

IBM 709 był jednym z pierwszych komputerów, w którym użyto języka programowania Fortran. Był to pierwszy język programowania stworzony dla IBM przez Johna Backusa w latach 1954-57. Powstał z myślą o ułatwieniu wykonywania obliczeń matematycznych i statystycznych, wielokrotnie rozbudowywany używany jest do dnia dzisiejszego (szerzej o programach będę pisał jeszcze w tym roku).


System przetwarzania danych IBM 709 (fot. Wikipedia)

Komputer IBM 709 był dużą maszyną, do uruchomienia potrzebował 100-250 kW, a dodatkowo taką samą moc do chłodzenia podzespołów. Był bardzo zaawansowanym technologicznie komputerem jak na koniec lat pięćdziesiątych, ale był energożerny, a z racji lampowej konstrukcji zawodny i drogi – około 4 mln ówczesnych dolarów.

Dlatego rok później firma IBM wprowadziła na rynek pierwszy komputer całkowicie oparty o tranzystory. Ponieważ de facto był to model 709, tylko lampy zastąpiono 50 tysiącami tranzystorów, nadano mu symbol 7090. Odtąd maszyny lampowe oznaczone były  trzema cyframi, maszyny tranzystorowe czterema cyframi.

Maszyny IBM serii 700 jak i 7000 wykorzystywane były przez armię Stanów Zjednoczonych do wyścigu zbrojeń, a konkretnie do wykorzystania przestrzeni kosmicznej w walce z ZSSR, który w październiku 1957 r. wystrzelił pierwszego w historii sztucznego satelitę ziemi “Sputnik-1”. Amerykanie odpowiedzieli kilka miesięcy później wystrzeliwując w lutym 1958 r. satelitę “Explorer 1”. W tym samym roku utworzyli słynną Narodową Agencję Astronautyki i Przestrzeni Kosmicznej znaną jako NASA. I to właśnie dla NASA zaczęły pracować najnowocześniejsze  komputery firmy IBM. Do prac obliczeniowych nad  lotami pierwszych satelitów użyto maszyn IBM 702, 704, 705 i właśnie IBM 709. Ta ostatnia  była również użyta do obliczenia parametrów lotów pierwszych rakiet załogowych. Mogła wykonywać 2 486 000 operacji logicznych w ciągu minuty.


Napęd taśm magnetycznych IBM 729 (fot. Wikipedia)

I tu ciekawostka. W 1959 r. została wystrzelona z przylądka Canaveral na Florydzie, w rakiecie “Jupiter AM-18” pierwsza załoga statku kosmicznego. Były to dwie małpy Able i Baker. Przeszły one do historii jako pierwsza załoga, która przeżyła lot rakietą w przestrzeni kosmicznej.

Z kolei IBM 7090 był wykorzystywany do obliczeń w “Projekcie Merkury: – pierwszym w USA programie lotów kosmicznych (1958-63), którego efektem był m.in. lot pierwszego kosmonauty amerykańskiego Alana Sheparda w 1961 r. Nastąpiło to kilka tygodni po locie Jurija Gagarina w rakiecie “Wostok 1” (ZSRR), który przeszedł do historii jako pierwszy  człowiek w przestrzeni kosmicznej. A precyzyjniej, jako pierwszy człowiek, który przeżył lot w przestrzeni kosmicznej.

IBM 7090 wykonywał już 13 740 000 operacji logicznych na minutę czyli 5,5 razy więcej od 709. Wykonywał kluczowe wyliczenia w “Projekcie Saturn”. Projekt ten miał na celu wybudowanie wielkich rakiet, które byłyby zdolne wynosić na orbitę urządzenia o masie wielu ton. Myślano oczywiście o wysyłaniu broni w przestrzeń okołoziemską. Największym sukcesem projektu było wystrzelenie w roku 1965 rakiety z ważącym 1,5 tony satelitą Pegasus 1, który krążył po orbicie przez 20 lat.

System IBM 7040 produkowany w latach 1961-63 był okrojoną wersją 7090. Nie posiadał niektórych funkcji droższego modelu, np. nie miał rejestrów w procesorze, nie miał też możliwości podłączenia tak wielu urządzeń peryferyjnych. Za to był znacznie tańszy i znalazł wielu odbiorców zwłaszcza wśród uczelni amerykańskich.


IBM 7090 podczas obliczeń w Projekcie Merkury (fot. Wikipedia)

Do serii 7000 należał  IBM 7030, pierwszy amerykański superkomputer znany też jako Stretch. O nim za tydzień.

Na koniec jak zawsze polonica choć tym razem nie związana z komputerami, a z lotami w kosmos. Nie wszystkim wiadomo, że prekursorem lotów kosmicznych był Konstanty Ciołkowski. Obywatel rosyjski urodzony w 1857 roku, syn Polaka zesłanego na Sybir i Rosjanki pochodzenia tatarskiego. Nauczyciel matematyki i fizyki, uznany za twórcę podstaw astronautyki. Opracował plany sterowca i samolotu jednopłatowego na wiele lat przed braćmi Wright. W 1903 r., kiedy bracia wykonywali pierwsze loty samolotem Ciołkowski stworzył i opisał teorię lotów rakiet, z uwzględnieniem zmiany masy. W związku z tym, rok 1903 uznaje się za początek astronautyki. Zajmował się też teorią budowy rakiet i projektował do nich mieszanki paliwa. Był pierwszym, który skonstruował tunel aerodynamiczny w Rosji i przeprowadził badania aerodynamiczne różnych ciał. Zmarł w 1935 r. na wiele lat przed rozpoczęciem lotów kosmicznych, ale jego teorie zostały wykorzystane przy budowie rakiet i statków kosmicznych. Konstanty Ciołkowski mówił o sobie, że płynie w nim krew rosyjska, polska i tatarska.

G. Shamot

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *