Historia komputerów

IBM Corporation i AKAT-1

Pierwszy tekst w Nowym Roku chciałem poświęcić największej i najstarszej firmie komputerowej, co ciekawe, starszej niż same komputery. Choć obecnie nie produkuje komputerów skierowanych do indywidualnych odbiorców typu PC czy laptopów (tę działkę sprzedano chińskiemu Lenovo), to jej niebieskie logo z literami IBM zna chyba każdy. International Bussines Machines Corporation, bo taka jest jej pełna nazwa, oficjalnie powstała w 1911 roku jako Computing Tabulating Recording Company (CTR). Sama CTR Company była holdingiem zrzeszającym kilka spółek powstałych już w latach 80. i 90. XIX w., które produkowały maszyny i urządzenia dla firm. Jednym z takich urządzeń był rejestrator czasu pracy Aleksandra Deya, który powstał w 1888 roku. Innym urządzeniem był tabulator zapisujący dane na kartach perforowanych wynaleziony przez Hermana Holleritha, który użyto podczas spisu narodowego w USA, w roku 1890. Spółki produkowały też wagi, zegary przemysłowe, karty perforowane, a w późniejszych latach całe systemy do kontroli czasu pracy w fabrykach.


Karta perforowana z tabulatora IBM (foto. Wikipedia)

Odbiorcami maszyn CTR były początkowo firmy amerykańskie, ale w latach dwudziestych firma miała już oddziały w Kanadzie, Brazylii i w Niemczech. W 1924 r. zmieniła nazwę na IBM, czyli swobodnie tłumacząc „maszyny dla międzynarodowego biznesu”. O komputerach, rzecz jasna, nie było wtedy mowy. Natomiast firma wyspecjalizowała się w produkcji tabulatorów – maszyn do zapisu na kartach perforowanych oraz samych kart perforowanych, różnych formatów. Jeden z formatów nazwany nawet „kartą IBM”, stał się standardem na całym świecie. Zaczęto produkować pierwsze maszyny liczące dla księgowości, kalkulatory, a w latach trzydziestych maszyny do pisania.

W okresie II wojny światowej IBM oddał do dyspozycji wojska wszystkie moce produkcyjne. W 1939 r. zaczęto pracę nad maszyną matematyczną, jednym z pierwszych komputerów nazwanym IBM ASCC szerzej znanym jako Harvard Mark I. Pisałem o tej maszynie we wrześniu ubiegłego roku. Przypomnę tylko, że Mark I zaczął działać w 1944 r., w Laboratorium Harvard, a na zbudowanie go firma IBM wydała 50 tys. dolarów. Komputer wykorzystywała armia m.in. do obliczeń związanych z Projektem Manhattan, czyli budowy broni atomowej. W maszynie tej, podobnie jak w innych amerykańskich komputerach lat czterdziestych, używano systemu taśm perforowanych produkcji IBM.


Komputer IBM 650 (foto. Wikipedia)

W 1948 r. oddano do użytku ostatni wielki komputer lampowy IBM SSEC, zbudowany z 12 tys. lamp próżniowych. Był jednocześnie pierwszym komputerem, w którym można było modyfikować wprowadzony do niego program.

Na początku lat pięćdziesiątych IBM wprowadził na rynek komputery serii 650 i 700, które były pierwszymi masowo produkowanymi komputerami do zastosowań biznesowych (serię 650 wyprodukowano w ilości 2000 sztuk). Składały się z czytników kart perforowanych służących do wprowadzania programów, jednostek centralnych z pamięciami i drukarek. Jednak były to wciąż komputery oparte na przestarzałych i zawodnych lampach próżniowych.

Punktem zwrotnym w historii IBM był rok 1956, kiedy zmarł Thomas J. Watson, zarządzający firmą przez 42 lata! Nowy zarząd, z synem Watsona Thomasem Juniorem na czele, stanął przed ogromnym wyzwaniem utrzymania pozycji marki IBM na rynku maszyn biurowych w kontekście ogromnego postępu technologicznego lat pięćdziesiątych. Rozwój komputerów elektronicznych, programowanie maszyn, nowe rodzaje pamięci i wchodzące brawurowo na rynek elektroniczny tranzystory zmusiły szefów IBM do przyjęcia rok później nowej polityki produkcji, która kładła nacisk na tworzenie komputerów tranzystorowych z nowoczesnymi pamięciami.


Pamięć dyskowa IBM RAMAC (1957 r.) (foto. Wikipedia)

Pierwszym dzieckiem nowej polityki IBM i pierwszym komputerem drugiej generacji, w pełni wyprodukowanym na bazie tranzystorów, został w 1959 roku IBM 7090. Ponieważ jest to historyczny model, poświęcę mu kolejny tekst.

W tym samym czasie uruchomiono laboratorium w San Jose, zajmujące się tylko pamięciami komputerowych, dzięki czemu IBM stał się pionierem w produkcji napędów dyskowych. Pierwszą pamięcią dyskową była RAMAC zainstalowana w komputerze firmy Chrysler w 1957 r. Była to pamięć zbudowana z 50 obracających się dysków o średnicy 24 cale (610 mm). Nazwa RAMAC pochodzi od Random Access czyli pamięci losowej. Pozwalała ona na zapis lub odczyt danych z losowo wybranego dysku, w ciągu niecałej sekundy. Dyski miały standardowo pojemność około 4,4 MB danych. Istniała fizyczna możliwość rozbudowy pojedynczej pamięci do ponad 5 MB, ale IBM nie sprzedawał takiej opcji. Dzisiaj, kiedy najmniejsze pamięci przenośne używane przez nas mają po kilka GB pojemności może to wydawać się dziwne, ale wtedy nikt nie potrzebował takich „wielkich” dysków. Co ciekawe,  dysk kosztował 160 tys. dolarów , w obecnej walucie to około 1,2 mln dolarów!


Komputer J. Karpińskiego AKAT-1 (1959 r.) (foto. Wikipedia)

Na koniec jak zwykle coś polskiego. W tym samym 1959 roku, kiedy wielki, bogaty IBM wyprodukował pierwszą na świecie maszynę komputerową o symbolu 7090, w dalekiej, biednej i, dzięki komunistom, zacofanej Polsce powstał pierwszy na świecie komputer tranzystorowy wielkości biurka! Nazwany AKAT-1. Jego twórcą był kolejny polski geniusz, żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski Jacek Karpiński. Ale to już historia na następne wieczory.

G. Shamot

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.