Historia komputerów

Era Intela – Intel 8080, Altair 8800

 

Procesor Intel 4004 choć był pierwszy mikroprocesorem w historii, nie podbił świata, ani nawet amerykańskiego rynku. Podobnie było z i8008. Były problemy z jego sprzedażą ze względu na brak oprogramowania, które pozwoliłoby na jego szersze zastosowanie. Dlatego w 1973 roku Intel nadal zajmował się głównie produkcja pamięci, natomiast mikroprocesory traktowano jako produkt o mniejszym znaczeniu. Największym orędownikiem rozwijania rodziny intelowskich mikroprocesorów był ich główny konstruktor Federico Faggin. Szczególnie dużo czasu i zaangażowania kosztowało Faggina przekonanie szefów do rozpoczęcia pracy nad kolejnym modelem procesora, który otrzymał nazwę i8080.

Intel 8080

i8080 miał być procesorem 8-bitowym, ale nie jak dotychczasowe modele 16-pinowym, tylko 40-pinowym. Piny to inaczej szpilki, nóżki, które wystają z obu stron procesora i służą do  połączenia go z innymi elementami układu elektronicznego. Pierwsze mikroprocesory miały ich 16, czyli 8 pinów z jednej strony i 8 z drugiej. Faggin zrobił  procesor 40-pinowy z  20 pinami z każdej strony.

Mikroprocesor Intel 8080 (fot. ze strony www.cpu-zone.com)

Dzięki tej zmianie procesor miał większą powierzchnię i zmieściło się w nim 4,5 tysiąca tranzystorów, a nie  3,5 tysiąca, jak było w i8008. Ale oczywiście to nie jedyna różnica.

Nowy 8-bitowy mikroprocesor i8080 był taktowany zegarem 2 MHz, posiadał 16-bitową szynę pamięci i pamięć  o pojemności 64kB. Dzięki tym parametrom był 10 razy szybszy od poprzednika. Nowością było wprowadzenie przerwań sprzętowych, czyli możliwości przerwania wykonywanego przez procesor programu za pomocą sygnału z urządzeń zewnętrznych np. z klawiatury.

Intel 8080 wszedł do historii informatyki  w kwietniu 1974 r. i stał się jej istotnym elementem. Niektórzy twierdzą, że był pierwszym mikroprocesorem z prawdziwego zdarzenia, od którego  rozpoczęła się historia mikrokomputerów – komputerów personalnych, określanych skrótem PC, produkowanych do dnia dzisiejszego.

Federico Feggin z mikroprocesorem i8080 (fot. ze strony www.intel4004.com)

Intel 8080 był też ostatnim mikroprocesorem Federico Faggina w Intelu. Odszedł z  firmy końcem 1974 r. Jak stwierdził w jednym z wywiadów, był przez kilka lat głównym twórcą wymiernego sukcesu Intela na polu tworzenia i sprzedaży mikroprocesorów, na której Intel miał zarobić 135 mln dolarów, a on nie do końca był doceniony przez właścicieli. Chodziło mu oczywiście o kasę, ale także o wpływ na prace badawczo-rozwojowe. Chciał pracować nad dalszym rozwojem mikroprocesorów, ale realizując własne plany badawcze i dlatego jeszcze w tym samym roku założył z Masatoshi Shime’ą, firmę Zilog. Pierwszym jego procesorem we własnej firmie był Z80 unowocześniona wersja i8080, o którym jeszcze będę szerzej pisał.

Altair 8800

Faginn mógł opracować swoją wersję mikroprocesora i8080 dlatego, że Intel, podobnie jak przy 4004 i 8008, nie zastrzegł patentu, pozwalając innym firmom korzystać z własnej technologii. Dlatego wkrótce wszystkie znaczące w elektronice korporacje rozpoczęły produkcję własnych procesorów, klonów 8080. Był  to m. in. Texas Instruments, Mitsubishi, Siemens, OKI, AMD, w sumie 14 firm na cały świecie, nawet w bloku komunistyczny produkowali je Czechosłowacka Tesla i radziecki Qvazar.

Wkrótce pojawił się też pierwszy komputer zbudowany na bazie mikroprocesora i8080, skonstruowany w firmie MITS przez Eda Robertsa. Roberts, był przedsiębiorcą, który najpierw dorobił się dużych pieniędzy na produkcji biurkowych kalkulatorów elektronicznych, żeby potem wszystko stracić, kiedy boom na kalkulatory nagle się skończył. W 1974 r. miał dwa marzenia. Zbudować komputer, który będzie dostępny dla wszystkich miłośników elektroniki, czyli tani oraz spłacić swój dług w banku, który wynosił niebagatelne 350 tys. dolarów.

Okładka „Popular Electronics” z Altair 8800 styczeń 1975 r. (fot. ze strony www.computerhistory.org)

Kiedy mikroprocesor i8080 wszedł na rynek Ed postanowił na jego bazie skonstruować mikrokomputer. Wiedział, że kupując i8080 za 360$, bo taka była oficjalna cena procesora, nie zrobi taniego komputera, który zainteresuje szerszą grupę informatyków-hobbystów. Wytargował w  Intelu cenę 75$ za sztukę, przy zakupach hurtowym 1000 sztuk. Dzięki temu jego komputer mógł kosztować mniej niż 500 dolarów, czyli jak napisał w jednej z reklam komputera, o 1000$ mniej niż cena dostępnych wtedy komputerów. Jego mikrokomputer nazwano Altair 8800, bo tak nazwała się gwiazda, na której toczyła się akcja serialu Star Trek, popularnego wtedy w USA.

Altair 8800 był w zasadzie jednostką centralną, czyli pudłem z podstawowymi podzespołami w tym procesorem i8080 i niewielką pamięcią RAM 256 bajtów, bez żadnych urządzeń zewnętrznych jak klawiatura czy monitor. Obsługiwało się go za pomocą przełączników i diod znajdujących się na panelu frontowym komputera.

Roberts wpadł na świetny pomysł i zainteresował swoim sprzętem redaktora naczelnego czasopisma dla elektroników amatorów „Popular Electronics”. Wysłał on prototyp Altaira do redakcji, ale zaginał w transporcie. Redakcja, której zależało na okładce z pierwszym komputerem osobistym na świecie użyła obudowy-atrapy do zrobienia zdjęć na okładkę. Reklamowano Altair 8800 jako pierwszy na świecie mikrokomputer -zestaw do samodzielnego składania. Tekst ukazał się w styczniowym wydaniu z 1975 roku i od razu spotkał się z dużym zainteresowaniem. Altair 8800 kosztował 379$ w zestawie do złożenia, złożony natomiast ponad 600$.

Kupujący dostawali najważniejszą cześć czyli jednostkę centralną, w częściach do samodzielnego zmontowania, w bardzo atrakcyjnej cenie. Sami musieli dokupić resztę – monitor, czytnik kart perforowanych, klawiaturę, stacje dyskietek itp., w zależności od potrzeb.


Mikrokomputer Altair 8800, 1975 r. (fot. ze strony www.clasiccmp.org)

Komputer okazał się strzałem w „10”, już w lutym zamówiono 1000 sztuk,  a po kilku miesiącach było już zamówionych 5000 sztuk! Problem był taki, że MITS nie miało ani jednego komputera. Szybko zatrudniono 20 osób i rozpoczęto montaż, końcem roku było już 90 pracowników, ale wciąż nie nadążano z produkcją.

Dodatkowym kłopotem stały się liczne zwroty reklamacyjne.  Komputer był źle zaprojektowany, wszak Roberts z kolegami zajmowali się wcześniej produkcją kalkulatorów, w projektowaniu komputerów nie mieli doświadczenia. W MITS mieli początkowo problem z zamontowaniem wszystkich podzespołów na jednej płycie głównej, więc pierwsza wersja Altair 8800 miał aż 4 płyty główne. Do tego dochodziły problemy z zasilaniem komputera, co było najczęstszym powodem reklamacji. Piętą achillesową było programowanie komputera. Nie posiadał on w podstawowej wersji żadnego urządzenia zewnętrznego, programowanie polegało na ustawianiu kombinacji 25 przełączników, które były zamontowane na przednim panelu. Wymagało to czasu i cierpliwości.

Roberts otrzymywał rożne oferty współpracy, dlatego nie specjalnie zainteresował się telefonem studenta Harvardu Blla Gatesa, który zadzwonił do niego po przeczytaniu artykułu w „Popular Electronics”. Przedstawił się jako Paul Allen i powiedział, że ma oprogramowanie do Altaira. Przedstawił się nazwiskiem swojego kolegi ze szkoły w Seatlle, z którym wkrótce mieli założyć firmę Micro-Soft znaną później jako  Microsoft. A dlaczego przedstawił się nazwiskiem kolegi?

O tej historii za tydzień.

Ciekawostka

Procesor Intela 8080 stał się tak popularny, że produkowano go na całym świecie, również w krajach socjalistycznych. Najpierw w ZSRR i Czechosłowacji, później także w Polsce. U nas trochę później, bo jak pisałem już wielokrotnie w artykułach o polskich komputerach, z racji choćby strat poniesionych w infrastrukturze technicznej podczas II Wojny Światowej byliśmy zapóźnieni w dziedzinie informatyki, w stosunku do Europy Zachodniej o kilka lat, a w stosunku do USA około 10 lat. Tak też się stało w przypadku procesorów typu i8080. Polski odpowiednik został  wdrożony do produkcji dopiero w 1982 roku, czyli 8 lat po mikroprocesorze Intela.


Mikrokomputer Altair 8800 z monitorem i stacją dyskietek (fot. ze strony www.clasiccmp.org)

MCY7880 bo tak się nazywał polski klon intelowskiego mikroprocesora i8080 produkował zakład Unitra CEMI w Warszawie. Był oczywiście 8-bitowy, taktowany zegarem 3MHz, zawierał 4 tys. tranzystorów. Koszt polskiego mikroprocesora to 2650 zł, przy średniej pensji krajowej w tamtym okresie 24 tys. zł. Wykorzystano go w mikrokomputerach Elwro 500 i Elwro 600 produkowanych przez wrocławskie zakłady ELWRO w latach 80.

Był to jedyny mikroprocesor produkowany w Polsce. Historia polskich mikroprocesorów, jak z resztą historia całej polskiej elektroniki skończyła się wraz z tzw. „transformacją ustrojową”, kiedy to nastąpiła likwidacją polskich przedsiębiorstw branży elektronicznej, czyli w początkach lat 90.

Nigdy nie dogoniliśmy technologicznie Zachodu, choć goniliśmy przez cały  okres PRL. Teraz nie ma nawet takich możliwości.

 

G. Shamot

 

 

 

Źródła
=================
Walter Isaacson – The Innovators.
The History of Intel Processors
http://www.pldos.pl/bogus/hardware/procesory/intel
http://www.computinghistory.org.uk
https://silicongenesis.stanford.edu/transcripts/faggin.htm
http://www.computerhistory.org
http://www.classiccmp.org
htpps://cpu-zone.com

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *