Historia komputerów

Amerykańskie komputery lat 40. XX w. – Harvard Mark I

Pisałem o ENIAC i EDVAC, komputerach stworzonych w czasie II WŚ na uniwersytetach w Pensylwanii i Princeton. Innym ośrodkiem, gdzie pracowano nad maszynami obliczeniowymi był słynny Harvard. W 1944 roku uruchomiono komputer Harvard Mark I czyli Kalkulator Sterowany Sekwencją Automatyczną IBM (IBM ASCC), który jest również zaliczany do grupy „pierwszych komputerów w historii”. Został zaprojektowany już w 1937 r. przez Howarda Aikena, a w 1939r. rozpoczęto nad nim pracę w firmie IBM, która wyłożyła pieniądze na tę maszynę – oficjalnie 50 tys. dolarów. Nad komputerem pracował zespół naukowców z IBM min. C.D. Lake, F.E. Hamilton i B.M. Durfeepod, ale to Aiken w komunikacie prasowym 1944 r. przypisał sobie tytuł jedynego wynalazcy i prawa do Mark I. Od tej pory ich drogi się rozeszły, Aiken budował nowe maszyny Mark z numerami: II, III i IV, a inżynierowie z IBM wybudowali komputer IBM SSEC.

Tu ciekawostka – IBM, znana wszystkim amerykańska firma, kojarzona z pierwszymi mikrokomputerami PC, przed rozpoczęciem II Wojny Światowej pracowała nie tylko na rzecz Stanów Zjednoczonych, ale także dla rządu III Rzeszy Niemieckiej czyli hitlerowców. No cóż, jak mówi stare porzekadło: pecunia non olet (pieniądze nie śmierdzą).


Harvard Mark I  (foto. Wikipedia)

Prace nad ASCC  wykonywano w laboratoriach IBM, ale stanął w Laboratorium Komputerowym Harvard, stąd też pełna jego nazwa Harvard Mark I. Tam pieczę  nad nim przejęli naukowcy uniwersyteccy i nasz „stary znajomy” John von Neumann, pracujący dla rządu USA. Początkowo miał to być super kalkulator do obliczania funkcji algebraicznych, różniczkowych, całkowania czy obliczeń statystycznych, ale wojna spowodowała, że został wykorzystany na potrzeby wojska do sporządzania tablic artyleryjskich, rozwiązywania problemów transportu i zaopatrzenia, a jak pojawia się von Neumann to wiadomo, że i Projekt Manhattan, czyli praca nad energią atomową.

Mark I zbudowany został z 765 tys. części elektromechanicznych, 800 kilometrów przewodów z 3 milionami połączeń oraz 3,5 tysięcy przekaźników wieloprocesorowych. Maszyna miała 16 m długości i 2,5 m wysokości, ważyła ponad 4,5 tony. Był to największy kalkulator elektromechaniczny.


Mark I – jeden z czytników kart perforowanych (foto. Wikipedia)

Howard Aiken projektując Marka był zainspirowany pracami Charlesa Babagge’a, o którym wspominałem w pierwszych tekstach. Mark I był urzeczywistnieniem teoretycznej pracy Babagge’a. Miał 60 zestawów 24 przełączników do ręcznego wprowadzania danych,  z których każdy przechowywał 72 rejestry z 23 cyframi.  Instrukcje czytał z papierowych taśm perforowanych. Po raz pierwszy w maszynie liczącej następuje oddzielenie pamięci danych od pamięci programu. Taką architekturę komputera nazwano Harvardzką, w odróżnieniu od architektury von Neumanna, w której dane i program miały wspólną pamięć. Architektura Harvarda jest stosowana powszechnie do dzisiaj w mikrokomputerach jednoukładowych np. w sprzęcie AGD, RTV czy peryferiach komputerowych, jak myszki i klawiatury.

ASCC został wykorzystany do ogromnej ilości obliczeń potrzebnych do wyliczenia implozji pierwszej bomby atomowej, wysadzonej na poligonie wojskowym o nazwie Trinity. Potem do obliczeń  drugiej  bomby atomowej w historii, użytej przeciw ludności, a zrzuconej na miasto Nagasaki 9 września 1945 r. Była to bomba implozyjna, plutonowa Fat Man, pochłonęła ponad 40 tys. istnień ludzkich. Dla przypomnienia pierwszą bombą w historii zrzuconą na ludzi była bomba uranowa o niewinnej nazwie Little Boy, która została zrzucona na Hiroszimę 6 września 1945 r. niszcząc całe miasto i zabijając ponad 165 tys. ludzi od razu, a tysiące zmarło później na skutek ran i choroby popromiennej.

Po raz pierwszy nie będzie nic o Polakach, może i lepiej zważywszy na efekty wykorzystania Mark I. Za to coś o kobietach. Do tej pory pisałem tylko o mężczyznach – naukowcach, inżynierach, wynalazcach, a przecież kobiety też pracowały przy tworzeniu pierwszych komputerów.


Grace Hopper  (foto. Wikipedia)

Przy programowaniu komputera Mark I pracowała miedzy innymi najsłynniejsza z pionierek informatyki, doktor matematyki, programistka, która dosłużyła się w marynarce wojennej stopnia kontradmirała – Grace Hopper. Przypisuje się jej pierwsze użycie słowa „bug” (robak, pluskwa) na określenie błędu w kodzie programu komputerowego, chociaż na pewno wcześniej używał tego określenia Thomas Edison. Ale to za jej czasów rozpowszechniło się to słowo, oraz termin „debugowanie” czyli usuwanie błędów w programie. Przeszła do historii, przed wszystkim,  jako matematyczka-programistka, która wraz ze swoim zespołem pomagała von Neumanowi przy pracach nad bombą atomową, wynalazła kompilator A-0 przekładający mowę ludzka na kod maszyny,  a także twórczyni  języków programowania w tym języka COBOL, używanego do dzisiaj w projektowaniu systemów dla bankowości, ubezpieczeń czy wojska.

G.Shamot

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.