Historia komputerów

5 dekad PC-ów. Atari ST. Atari MEGA ST

W moich tekstach o komputerach doszedłem do roku 1984. Rok 1984 był przełomowym rokiem dla wielu firm komputerowych. W tym roku Apple wypuściło Macintosha. Komputer ten nie zachwiał pozycji IBM PC, jak zapowiadał Steve Jobs. Wręcz przeciwnie, IBM PC i jego klony sprzedawały się coraz lepiej. Nie mniej Macintosh stał się początkiem nowej, wyjątkowej linii komputerów osobistych, które mocno zmieniły świat informatyki, komputerów Apple Mac. W tym samym roku Jack Tramiel, mimo sukcesów jego firmy Commodore i świetnej sprzedaży Commodore C64, odszedł z założonego przez siebie przedsiębiorstwa. W tym samym roku wykupił część konkurencyjnej Atari, która to w 1984 r. przeżywała głęboki kryzys finansowy. Również w 1984 r. nieznany szerzej student Michael Dell założył firmę produkującą komputery PC, która za kilka lat miała stać się jedną z największych w branży – Dell.

Pewnie znalazłoby się jeszcze parę istotnych wydarzeń, ale skupmy się dzisiaj na Atari zarządzanym przez Jacka Tramiela.

Atari Corporation

1 lipca 1984 r. koncern Warner, właściciel Atari Inc. sprzedał firmie Jacka Tramiela dział komputerów osobistych i konsoli do gier, za całe 50 dolarów w gotówce. Do tego Tramiel dorzucił 240 mln dolarów w wekslach i akcjach. Warner dodatkowo objął 20% akcji nowopowstałej firmy Atari Corporation.  Tramiel został Dyrektorem Generalnym firmy i wspólnie z synami zaczął rewolucje w Atari, zamykając prawie wszystkie z 80 oddziałów firmy i zwalniając pracowników. Zostawił w produkcji te konsole, które się dobrze sprzedawały, ale postawił na komputery osobiste czy raczej domowe i osobiste.

Shiraz Shivji, współtwórca Atari ST i Commodore C64. (fot. ze strony www.computerhope.com)

Do tej pory Atari produkował komputery 8-bitowe. Najpopularniejszym był Atari 800 wyprodukowany w 1979 roku, o którym pisałem we wcześniejszych tekstach. 800 XL miała w stosunku do 800 zwiększoną pamięć do 64kB i ulepszoną grafikę pozwalającą na wyświetlanie 256 kolorów. W 1985 r. Tramiel zdecydował się jeszcze na wypuszczenie modeli: 65XE, 130XE i 800XE. Miały one nową obudowę, pamięć RAM powiększoną do 128kB i nową wersją Atari BASIC. Komputery te były słabej, jakości, nie sprzedawały się najlepiej i nie zdecydowano się na ich kontynuację.

Jack Tramiel postawił na komputer 16-bitowy, z myślą, że będzie to komputer klasy PC przeznaczony głównie do obsługi programów użytkowych, nie tylko do gier. Do grania Atari miał konsole 5200 potem weszła 7800. Poza tym w produkowane do tej pory komputery 8-bitowe były komputerami domowymi, robionymi z myślą o rozrywce, z niewielką ilością aplikacji użytkowych. Dlatego Tramiel chciał wprowadzić na rynek mały, ale wydajny komputer personalny, który znalazłby zastosowanie i w domu, i w małych firmach. Musiał być jednocześnie wydajny i niedrogi.

 

Atari ST

Prace zaczęto zaraz po przejęciu Atari przez Jacka Tramiela. Na czele grupy projektantów stanął Shiraz Shivji, który przyszedł z Tramielem z Commodore. Brał udział w pracach nad Commodore C64, jako jeden z dyrektorów. W Atari został wiceprezydentem ds. badań i rozwoju i głównym projektantem nowego Atari oznaczonego symbolem ST. Został on pokazany w styczniu 1985 r. na targach elektroniki CES w Las Vegas. Był to prototyp nie do końca działający o symbolu 130ST. Problem w tym, że system operacyjny się nie ładował, ponieważ wymagał 194KB pamięci, a komputer miał 128KB. Potem dopracowano go i końcem roku wszedł na rynek Atari 260ST z 256KB pamięci. On też nie działał najlepiej, ponieważ po załadowaniu systemu zostawało niewiele pamięci do obsługi programów. Stąd model 260ST+ z 512KB pamięci i w końcu model Atari 520ST. Można powiedzieć model standardowy Atari ST.

Atari 520STfm (fot. ze strony www.retrogamer.net)

Atari 520ST był zbudowany na bazie procesora Motorola 68000, taktowanego zegarem 8MHz i miał 512KB pamięci RAM. Mógł pracować w 3 trybach graficznych. Najwyższy monochromatyczny o bardzo wysokiej, jak na tamte czasy, rozdzielczości 640×400 pikseli. Do tak dużej rozdzielczości potrzebne był dedykowane monitory Atari z serii SM. Tryb wykorzystywany do zastosowań biznesowych np. do składu DTP. Drugi tryb 640×200 pikseli wyświetlający 4 kolorach z palety 512 kolorów. I najniższy 340×200 pikseli, wyświetlający 16 kolorów z palety 512 kolorów. Ten najczęściej stosowany był do gier.

Wypuszczono wiele modeli Atari ST. Poza podstawowym modelem był 520ST+ z 1MB RAM. 520STm z modulatorem pozwalającym dołączyć komputer do telewizora. 520STfm z modulatorem i stacją dyskietek dwustronnych 720kB. Wprowadzono też nieco ulepszony model 1024ST z 1MB pamięci w standardzie. Oczywiście 1024STm i 1024STfm posiadały system operacyjny TOS, początkowo w 260ST instalowany z dyskietek, w kolejnych modelach zainstalowany był w pamięci ROM. TOS to skrót od The Operating System, choć niektórzy twierdzą, że od Tramiel Operating System.

 

Atari MEGA ST komputer dla biznesu

W latach dziewięćdziesiątych Atari wprowadziła jeszcze modele 520/1024ST, Atari TT oraz Atari Falcon, 030, ale to temat na osobny artykuł.

W 1987 roku Atari Corp. wypuścił nowy model ST o nazwie MEGA ST z przeznaczeniem czysto biznesowym. Różnił się od ST przede wszystkim tym, że posiadał interfejs graficzny GEM wspomagany Blitterem. Blitter to dodatkowy układ zarządzania pamięcią, który odciążał procesor, pozwalając szybciej generować grafikę 2D. Do tej pory jedynym komputerem wykorzystującym Blitter była Commodore Amiga. MEGA ST posiadał 192 KB pamięci ROM z zainstalowanym systemem TOS 1.02 oraz pamięć RAM 1,2 lub 4 GB. Różnił się też od ST wyglądem. Miał obudowę typu desktop z dopinaną klawiaturą jak w większości komputerów PC. W jednostce była montowana stacja dyskietek 3,5 cala, najpierw 720KB, potem 1,44MB. Komputery miały też w standardzie monitor oraz w opcji zewnętrzny dysk twardy 20MB.

 

Atari MEGA ST. 1987 r. (fot. Domena publiczna)

Atari wypuszczając na rynek MEGA ST zaopatrzył go w program Calamus, aplikację typu DTP (Desktop Publishing), czyli służącą do przygotowywaniu na komputerze materiałów do druku. DTP wykorzystywane jest w drukarniach, wydawnictwach, agencjach reklamowych, ale także w małym biznesie. Calamus, jeden z pierwszy programów DTP w historii, uważany jest przez specjalistów za jeden z najlepszych programów tego typu. Napisano go specjalnie pod maszynę Atari z 1MB RAM i pracującej w rozdzielczości mono 640×400. Zestaw Atari MEGA ST z Calamusem uzupełniała drukarka laserowa SLM804 drukująca w rozdzielczości 300×300. Jej zaletą była niska cena dzięki temu, że nie posiadał własnej pamięci.

Komputer Atari MEGA ST świetnie sprzedawał się w biznesie, co ciekawe, najlepszą sprzedaż miał nie w USA, a w Niemczech.

 

Podsumowanie

Atari ST sprawdziły się nie tylko w DTP, ale także w przemyśle muzycznym, dzięki układowi dźwięku Yamaha, pozwalającemu na uzyskiwanie wysokiej jakości dźwięku oraz złączu MIDI, do którego można było podłączyć instrumenty elektroniczne. Ale to temat na osobny tekst, który może kiedyś napiszę. Dość powiedzieć, że z Atari ST korzystał przy komponowaniu nasz słynny muzyk Czesław Niemen, ze znanych współcześnie – Sławomir Łosowski z zespołu Kombi. Na świecie wielu muzyków grających muzykę elektroniczną, z największą gwiazdą Jean-Michel Jarrem na czele.  Jarre zagrał słynny koncert w Paryżu w la Defense 14 lipca 1990 roku, przed prawie 2,5 milionową widownią. Podczas koncertu muzyk użył 11 komputerów Atari MEGA ST 4.

 

Atari ST. 1985 r.(fot. ze strony www.oldcomputers.net)

Atari nie pobił rekordu Commodore C84, który, przypomnę, sprzedał się w ilości 17 lub 22 milionów sztuk, dokładnie nie wiadomo. Ale także świetnie się sprzedawał, przede wszystkim dlatego, że był znacznie tańszy od konkurencji. Model ST z monitorem kosztował 999$, co przy cenie Macintosha 2500$ robiło różnicę. Podaje się, że na całym świecie kupiono 6 milionów Atari ST.

Dla przypomnienia i C64, i ST to dzieło uwieńczone sukcesem Jacka Trzmiela, no i oczywiście inżynierów takich jak Shiraz Shivji. Szkoda tylko, że kilkuletnia wojna cenowa Atari z Commodore, o zdobycie jak największej rzeszy klientów, która też była dziełem Tramiela zakończyło się upadkiem i Commodore, i Atari.

 

Grzegorz Shamot

 

 

Zdjęcie tytułowe: Atari MEGA ST 4. 1987 r. (fot. ze strony www.atariage.com)

 

Źródła

=================

http://www.atarimania.com

Walter Isaacson – “The Innovators”.

http://starekomputery.uibs.com.pl

http://www.gamesindustry.biz

htpp://computerhistry.org

http://oldcomputers.net

https://logoblink.com/atari-logo-history/

http://starekomputery.uibs.com.pl

http://www.old-computers.com

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.